Қоғамдық мониторинг нәтижесі: ЗҚО-да цифрландыру жөніндегі жұмыс тобы құрылды
2026 жылғы 14 қаңтар | Орал қ., ЗҚО
2023 жылы Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі азаматтарға мемлекетті басқаруға қатысу құралын берген «Қоғамдық бақылау туралы» заңды қабылдады. Алайда іс жүзінде оның нормалары іс жүзінде қолданылмайды және жергілікті халықтың көпшілігіне белгісіз болып қала береді.
Жағдайды өзгерту үшін, «Ashyk Kogam» Қоғамдық қоры 2025 жылдың 23 қазанында «Батыс Қазақстан облысы Цифрлық технологиалар басқармасы» МҚ қызметіне қоғамдық мониторинг жүргізді. Мақсаты — заңның қашықтан мониторинг форматында (қоғамдық бақылау объектісін аралаусыз) практикада қалай жұмыс істейтінін көрсету.
Мониторинг пәні
2025 жылдың қазан айында Қор «Батыс Қазақстан облысы Цифрлық технологиялар басқармасы» МҚ-на «Қоғамдық бақылау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабына сәйкес басқарманың ресми сайтындағы ақпаратты пайдалана отырып қоғамдық мониторинг жүргізді.
Қоғамдық мониторинг пәні Басқарма ресми сайтында ЗҚО әкімі жанындағы немесе Орал қаласының әкімі жанындағы Батыс Қазақстан облысының қоғамдық IT-кеңесі туралы ақпараттың болмауы болып табылды.
Құқықтық баға
«Қоғамдық бақылау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабы азаматтардың мемлекет істерін басқаруға қатысу құқығын бекітеді. Қазақстан Республикасы Конституциясының 33-бабы азаматтарға мемлекет істерін басқаруға тікелей және өз өкілдері арқылы қатысу құқығына кепілдік береді.
Қоғамдық IT-кеңестің болмауы немесе ол туралы ақпараттың болмауы бизнес-қоғамдастықтың, білім беру мекемелерінің және азаматтық қоғамның облыс цифрландыру саясатын қалыптастыруға қатысу мүмкіндіктерін шектейді.
Бұл ашық мемлекеттік басқару қағидаттарына қайшы келеді және Қазақстанның өңірлерін цифрландыруға қоғамдастықтың қатысуы үшін тең емес жағдайлар туғызады.
Қордың ұсыныстары
2025 жылдың 17 қазанында Қор Басқармаға ұсыныстар бар қоғамдық мониторингтің қорытынды құжатын жіберді:
- Қоғамдық IT-кеңес құру Алматы қаласының табысты тәжірибесін пайдалана отырып, Батыс Қазақстан облысы әкімі жанында
- Нормативтік-құқықтық құжаттарды бекіту: IT-кеңес туралы ережені, құрамды қалыптастыру тәртібін, жұмыс жоспарын
- Ақпараттық ашықтықты қамтамасыз ету Басқарманың ресми сайтында IT-кеңес бөлімін орналастыру арқылы
- Үнемі қызметін қамтамасыз ету IT-кеңестің тоқсанына кемінде бір рет отырыстар өткізу арқылы
- Іске асыру мерзімдерін белгілеу: жұмыс тобын құру — 15 күн, құжаттарды бекіту — 30 күн
Мониторинг нәтижесі
Негізгі нәтиже
Қорытынды құжатқа жауап алғаннан, нақтылау сұрақтарын жібергеннен және Басқарма қызметкерлерінің кеңейтілген құрамымен кездесуден кейін, 2026 жылдың 14 қаңтарында Батыс Қазақстан облысының әкімі Төреғалиев Н.Т. «ақылды» қаланы дамыту жөніндегі жұмыс тобын құру туралы өкім шығарды.
Жұмыс тобының құрамы
Жұмыс тобының қызметі облыс тұрғындарының мүддесінде және оның дамуы үшін цифрландырудың бірыңғай саясатын іске асыру жөнінде шешімдер әзірлеуге, сондай-ақ ақпараттық технологиялар саласындағы кәсіпкерлікті дамытуды қолдауға бағытталған.
Жұмыс тобының құрамына 9 адам кірді:
- ЗҚО әкімі аппаратының басшысы Нұрдильда Ораз Серікұлы
- ЗҚО цифрлық технологиялар басқармасының басшысы Қамашев Нұрғиса Мәликұлы
- ЗҚО қаржы басқармасының басшысы Есенғалиев Нұрлан Мұхитұлы
- «Ақпараттық технологиялар орталығы» КММ басшысы Сұлтанғалиев Мақамбет Амантайұлы
- ЗҚО әкімінің цифрландыру бойынша штаттан тыс кеңесшісі Бекболат Нұрғали
- ЗҚО облыстық мәслихатының депутаты Баяхов Әлиби Науханұлы
- Батыс Қазақстан облысы IT-қауымдастығының төрағасы Мельников Иван Викторович
- «Инновациялық технологиялар паркі» АКҚ филиалының (Batys Hub) директоры Қасымова Әсел Ғалымқызы
- «Ashyk Kogam» әлеуметтік даму және инновациялар қоры» ҚҚ атқарушы директоры Сатыбалдин Руслан Бауыржанұлы
Өңір дамуы үшін маңызы
«Ақылды» қаланы дамыту жөніндегі жұмыс тобын құру азаматтық қоғам мен мемлекеттік органдар арасындағы сындарлы диалогтың нәтижесі болды. Бұл қоғамдық бақылау механизмдерінің тиімділігін көрсетеді және азаматтардың өңірдің цифрландыру саясатын қалыптастыруға қатысуы үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.
Жетістік
Бұл жағдай «Қоғамдық бақылау туралы» заңның практикада жұмыс істей алатынын және өңірді дамыту мен мемлекеттік басқару сапасын жақсарту үшін нақты нәтижелер әкелетінін көрсетеді.